• عمده فعاليت شما به تئاتر اختصاص داشته و تئاتر نيز هميشه مهجور بوده است بنابراين براي شروع و جهت أشنايي بيشتر كمي از خودتان بگوييد ؟
• من سليمه رنگزن هستم ، متولد 1329 آبادان . كارم را از سال 1352 با گروه تئاتر شهر خوزستان و دانشگاه اهواز أغاز كردم . حدود 4 سال بعد براي ادامه تحصيل به أمريكا سفر كردم كه به علت وابستگي شديد به خانواده و بيماري مادر تحصيل را نيمه كاره رها كرده و به ايران بازگشتم . به دليل مسائل ناشي از جنگ و نامساعد بودن فضا مدتي از كار فاصله گرفتم تا اينكه بوسيله خانم غزل صارمي به أقاي سينايي معرفي و به لطف ايشان در فيلم عروس أتش ضمن مشاوره در امور منطقه ، نقشي را نيز ايفا كردم و اميدوارم در اينده نيز بتوانم به همين منوال كارم را ادامه بدهم .
• ممنون . ظاهرا فيلم عروس آتش اولين حضور شما به عنوان مشاور نبوده ، اگرچه اولين حضور شما به عنوان بازيگر مطرح مي شود . از كار قبلي و اصولا نحوه عملكرد خود در زمينه مشاور توضيح دهيد ؟
• سال 76 توسط خانم بهار دولتشاهي به أقاي ابراهيم حاتمي كيا جهت مشاوره در فيلم روبان قرمز معرفي شدم. اين فيلم اولين پيشنهادم بود و من بايد در زمينه گويش هاي انجام وظيفه مي كردم . اين كار براي من بسيار جذاب بود و به نوعي به من اين نكته را متذكر شد كه چگونه مي توانم از داشته هاي خودم در زمينه هاي متفاوت استفاده كنم .
• همانطور كه اشاره كرديد در خانواده اي عرب و با همين رسم و با همين رسم و رسوم و اعتقادات بزرگ شده ايد . شايد حضور در چنين فيلمي به همين لحاظ نيز براي شما مشكلاتي ايجاد نمايد . اما ايا با توجه به شناخت شما مي توان اميد داشت كه نمايش اين فيلم تاثيري در تغيير اين شرايط داشته باشد .
• به هر حال اين موضوع بايد از جايي شروع مي شد . بله شايد مشكلاتي نيزبراي من پيش بيايد  اما من پاي همه اين مسايل خواهم ايستاد و از آقاي سينايي هم به عنوان كسي كه از نزديك اين شرايط را ديده ، بسيار متشكرم كه با ديدي كاملا صحيح و برخوردي كاملا منطقي با با موضوع برخورد كرده و اين فيلم را ساخته اند . اشاره شما كاملا درست است و زن عرب واقعا تنهاست و من به عنوان كسي كه از نزديك با أنها برخورد داشته اين تنهايي را بارها ديده ام و اگر شما نيز با لختي توجه كنيد در هر گوشه اي كه زن عرب حضور داشته باشد در غم همين تنهايي فرو رفته است و من نيز سعي كردم تصويري از همين تنهايي باشم . و البته اين تنهايي براي همه زنهاي ما در جامعه وجود دارد و براي زن عرب بسيار حادتر و بيشتر است .

اما در رابطه با بخش اصلي سئوال شما بايد اشاره كنم كه بله من انتظار دارم اين ارتباط برقرار شود چون نسل امروز خوزستاني و عرب با 10 و 20 سال گذشته كاملا فرق مي كند…

• اما همانطور كه در فيلم مشاهده مي شود أنچه معضل اصلي را تشكيل مي دهد قشر قديمي و افكار باقيمانده در انان است . يعني با تمام تدابيري كه انديشه شده تا فيلم به مدد مشاوره با فرهنگ أنان همخواني داشته باشد چنين هارموني برقرار مي شود ؟
• بله . اما بايد روي نسل فعلي براي متقاعد ساختن آنان حساب كرد . ما داريم ازكساني كه به همين دليل از عشيره كناره گرفته اند و به عنوان مثال مي توانم از پدرم ياد كنم صحبت كنم صحبت مي كنيم . اين تفكر از خيلي پيش بوجود آمده و اقدامات فرهنگي به خصوصي با توجه به مسايلي كه شما به درستي اشاره كرديد و نگاه صحيح آقاي سينايي ، مي توانند در تحقق آن كاملا موثر باشد .
• مسئوليت و وظيفه اي كه شما به عنوان كارشناس مسايل بومي و فرهنگي اين منطقه به عهده داشتيد آيا هرگز موجب تغيير در خط اصلي قصه يا برخي صحنه ها شد؟
• خير ، به هيچ وجه ، در واقع وظيفه من به عنوان كسي كه با اين فرهنگ آشناست در حد تصحيح برخي حركات ، گويش ها و نكات ظريفي از اين قبيل بود . بنابراين در اصل قصه هيچ دخالتي نداشته ام .
• اگر اجازه دهيد مختصري نيز به بازي شما در نقش خاله بپردازيم . اين نقش نيز اولين حضور شما در سينما محسوب مي شود كه در كنار وظيفه مشاوره كاملا درخور توجه و خوب بود. در خصوص اين تجربه و چگونگي ايفاي نقش توضيح دهيد؟
• من از كار خودم در اين فيلم راضي هستم و لذت بردم . البته بايد به اين نكته نيز اشاره كنم كه مديون كارگردان فيلم هستم كه با راهنمايي ها و رهبري مفيدشان من را در ايفاي اين نقش ياري كردند . اجازه بدهيد كه خيلي راحت بگويم كه حقيقتا من در در اين زمينه مبتدي هستم . ايشان به من آموختند كه چگونه مي شود در اين نقش بازي نكرد بلكه زندگي كرد . و به بازيگران جوان هم همين تجربه را به عنوان هديه دارم كه در نقش زندگي كنند آن را به درستي درك كنند و با تمام وجود به ايفاي ان بپردازند .
• تا چه حد نقشي كه ايفا كرديد به عنوان يكي از محورهاي اصلي قصه ، به حقيقت نزديك بود ؟ به خصوص با توجه به حركت پاياني فيلم كه توسط اين شخصيت به انجام مي رسد؟
• ببينيد ، بسياري از مواردي كه در فيلم وجود دارد نمونه هاي عيني دارند . حتي شخصيت خاله نيز يك نمونه عيني و دقيقا با همين خط قصه هماهنگي دارد . او نيز به همين ترتيب سالها دم برنياورد و خاموش مانده . در واقع اگر كساني كه با اين فرهنگ و موضوعات آشنا نيستند و يا حتي آنها را نشنيده اند با اين فيلم به عنوان يك فيلم خوش ساخت با قصه اي محكم و به لحاظ تكنيكي و زيبايي شناسي فيلمي درخور توجه برخورد كنند ، مردم عرب و عشيره هاي آن به عنوان مجموعه اي از حقايقي كه مدام با آنها روبرو هستند برخورد مي كنند . به عبارتي نيز برخي از مسايل مطرح شده را به عنوان پيش بيني و عاقبت عملي كه انجام مي شود تلقي مي كنند . به همين دليل است كه مي گويم حتما اين فيلم بين اعراب ، ارتباطي محكمتر و عميقتر برقرار خواهد كرد و حداقل آنان را به فكر وا خواهد داشت .

• ظاهرا مدتهاست با خسرو سينايي همكاري مي كنيد كمي از خودتان ، نحوه همكاري با سينايي و نوع كارتان بگوييد؟
• من فارغ التحصيل رشته سينما از مركز اسلامي آموزش سينما و دانشگاه هنر هستم . سينماي حرفه اي را در خدمت آقاي سينايي با دستياري كارگرداني فيلم يار در خانه آغاز كردم و كار ادامه پيدا كرد تا آخرين كار همين عروس آتش بود و باز در خدمت آقاي سينايي انجام وظيفه كردم . كارهاي سينمايي متعددي هم در پرونده ام به همراه چندين كار كوتاه سينمايي ثبت شده است.
• با توجه به شناختي كه از كار خسرو سينايي داريد ، تفاوتها و نگرشها يي كه ايشان در اين فيلم نسبت به كارهاي گذشته شان داشتند چگونه بود و براي شما به عنوان يك متخصص چه نكاتي دربرداشت ؟
• در واقع آقاي سينايي يكي از اولين و بهترين استادان من بودند و هستند . اين شاگردي ، من را با فضاي ذهني آقاي سينايي از قبل آشنا كرده بود و نكته بعد اين كه در اغلب كارهايي كه آقاي سينايي در اين سالها انجام داده اند ، بنده افتخار همكاري ايشان را داشته ام . اين دو عامل باعث نزديكي بسيار زيادي از نظر ذهني با تفكر آقاي سينايي بوده است . همانطور هم كه خود ايشان قبلا گفته بود ند، در ابتدا وقتي قبل از شروع كار همه صحبتها انجام مي شود ، سر صحنه خيلي كم پيش مي آيد كه ديالوگي  برقرار شده و مشكل خاصي بوجود آيد.

ايشان به لحاظ تجربه سينمايي در سطح بسيار بالايي قرار دارند . تكنيك هاي مختلف كار را به خوبي مي شناسند و من هم در كنار ايشان به برخي از اين تجربيات رسيده ام . كارهاي قبلي با آقاي سينايي در سطح تجربه زبان سينما انجام شده بود ، مثل كوچه پاييز كه تجربه زبانهاي گوناگون سينمايي در آن بسيار مشاهده مي شود و يك كار كوتاه ديگري كه متاسفانه عموم نديدند و آن هم كار زيبايي به نام گيزلا است .

منتها در عروس آتش آقاي سينايي عنوان كردند كه با توجه به تجربيات زيادي كه كسب كرده ايم ، براي اين كار به تناسب داستان و فضا  در نوع نگاهي كه هست ترجيحا اگر يك كار كلاسيك منظم انجام شود ، مناسبتر مي باشد و نهايتا پس از گفتگوهاي بسيار به اين نظر رسيديم كه اين كار را برخلاف چند كار گذشته كه در واقع زبان سينما ، خيلي واضح و عيان ديده مي شد، طوري اجرا كنيم كه از اصول كلاسيك سينما پيروي مي شود و آن تكنيك نهفته سينما بروز نمايد . نه خيلي عيني و واضح !

به عنوان مثال در كوچه پاييز ما سوپرايمپوزهاي خيلي طولاني داريم ، حركات دوربين خيلي مشهود و بارز است ، در گيزلا كه همه فيلم بر تروكاژهاي متنوع استوار است .منتها در اينجا زبان سينمايي فيلم در عين متانت و رعايت اصول كلاسيك ، آن بافت متحركي را كه ما در كوچه پاييز و گيزلا مي بينيم . خيلي عيان و آشكار نباشد و نوعي نهفتگي در اين امر ديده مي شود . يعني اينكه پيچيدگي عمل در كار موجود باشد ، ولي ديده نشود . در اين گونه از كار طراحي پلان و ميزانسن مشكلتر خواهد بود...

به عنوان مثال صحنه اي كه فرحان مي ايد و دكتر را مي زند – چرخش را قبلا پنچر كردند- ميزانسن به گونه اي شكل مي گيرد كه خواه ناخواه دكتر پايينتر از فرحان مي نشيند . زاويه اي را كه براي فيلمبرداري از دكتر گرفته ايم از بالاست و در مورد فرحان عكس اين موضوع صادق است .

مورد ديگري هم كه قبل از شروع كار صحبت شد اين بود كه ما در كار دو فضا داريم ، يك فضاي شهري است و ديگري فضاي روستايي . بنا به موقعيت و شرايط موضوع تصميمي كه آقاي سينايي گرفته بودند اين بود كه در فضا هاي روستا ساختارهاي تصويريمان بيشتر روي همين فضا متكي باشد ( روي بيان بصري كار ).

منتها در فضاي شهر ما بيشتر به دنبال روايت بوديم . به اين دليل تماشاچي در روستا فضا را مسلط تر از شهر حس مي كند . در شهر آمها حكمران فضاي كار هستند و بهتر و بيشتر ديده مي شوند .

و مسئله بعدي غلو آميز نشدن بيش از اندازه تصاوير بود . نوع نوري كه استفاده مي شود ، نوع لنزي كه استفاده مي كنيم با نوع موضوعي كه در حال رخ دادن است ، هماهنگي و هارموني لازم را داشته باشد . همه چيز بايد متناسب با انتظارات تماشاچي و قابل قبول شكل بگيرد و آقاي سينايي در عروس آتش به اين نكته هم توجه خاصي نشان مي دادند كه همه چيز در خدمت تصوير باشد كه تماشاچي يك زندگي را ببيند و نه يك فيلم ، كه درباره زندگي است.

• در خصوص كاركرد دوربين در نماهاي داخلي و خارجي براي ما صحبت كنيد ، آنچه كه آقاي سينايي مي خواستند و آن كاري كه از ديدگاه ايشان در اين مقوله بايد انجام مي گرفت.
• در فضاهاي داخلي با توجه به نوع روايتي كه وجود داشت ، ما بيشتر براساس ميزانسن و بيان بصري – حركتي دوربين ، طراحي ها انجام مي شد ، چون حجم ديالوگها هم نسبتا زياد بود . ما بايد هم تنش دروني ديالوگها را نشان مي داديم و هم اينكه به يكنواختيساده در فيلم نرسيم . هر چند كه يك پيچيدگي خاصي برفيلم حاكم است . ما بايد كاري را مي كرديم تماشاچي ناخواسته تحت تاثير قرار بگيرد . در فضاهاي خارجي با اينكه ما حركت هم داشتيم ولي بيشتر مبنا براين بود كه خود فضا هم ، فضايي كه خاص آن داستان بود ، بيشتر ديده شود. فضاي خارجي هويتي براين آمها بود. در فضاهاي داخلي با اينكه دوربين حركاتي هم دارد هر چند خيلي كم ، ولي چنين ديدگاهي حاكم نبود و تمام تلاش ما براين بود كه با توجه به اين دو ديدگاه متنوع و متفاوت ، تناقضي در نوع و شكل كار احساس نشود.
• حركتهاي دوربين و ديالوگهايي كه گفتيد و نسبتا هم زياد بود در ارتباط با صدابرداري فيلم احتمالا مشكلاتي را ايجاد مي نمود . در اين رابطه هم توضيح بفرماييد.
• در اين مورد كه ميزانسن و دوربين حركت دارد ، هميشه به دليل نوع پيچيدگي كار سه فرد درگير خواهند شد ، صدابردار ، فيلمبردار و يكي هم بازيگر ، خوشبختانه آقاي باقر پور كه به عنوان صدابردار كار مي كردند به دليل تجربيات زيادي كه طي چندين سال اخير داشته اند و مدتهاي زيادي با آقاي ميرشكاري كار كرده بودند و همچنين علاقمندي و دقت ايشان به كاري كه انجام مي دهند ، برخلاف تصور كمترين نياز را به هماهنگي داشتيم . يكي دو مورد كوچك كه آنهم طبيعي است و جاي صحبت ندارد . يكي از نكات مثبت ، اين كار حضور آقاي ساسان باقرپور بود. با اينكه در برخي جاها ، فضا مثل خياطي ، خيلي كوچك بود و نور هم محدود ، ايشان به راحتي وبا كمترين مشكل با توجه به حركتي كه دوربين داشت ، صداي فيلم را گرفتند و حاصل را هم كه مشاهده كرديد . منتها بعضي جاها به دليل نوع ميزانسن امكان داشت كه هماهنگي ما با بازيگر به هم بخورد كه با تمرينات زياد و دقت نظر دوستان به كار ، اين مشكلات به راحتي حل شد.
• مي خواستم در ارتباط با نور پردازي هم براي ما صحبت كنيد . آنچه را كه درباره نورپردازي خواسته بودند ، را بيان كنيد و اينكه زماني كه صحنه هاي داخلي را مي ديدم و پيرو آن صحنه هاي خارجي ، نوع كادر و نور پردازي ، برداشت من اينگونه است كه فضاي بسته و محدود داخلي با فضاي خارجي از اين بابت هيچ تفاوتي نداشت ...
• حداكثر تلاش ما اين بود كه ما دو دستگي و دو گانگي مابين فضاهاي داخلي و خارجي نداشته باشيم و اگر اين اتفاق مي افتاد ، تماشاچي هم ناخود آگاه اين تغيير را حس مي كرد . آنچه قبل از شروع كار صحبت شده بود و ما سعي مي كرديم به آن برسيم بخشي از همين نكته اي بود كه شما فرموديد . اينكه در فضاهاي متفاوت ، ما يك فضاي باز و روشن و راحت نداشته باشيم . فضايي كه ما در عروس آتش كار كرديم جنسيت اين نوع را به عنوان نمونه ندارد . قرار براين بود كه چه در فضاهاي داخلي و چه در فضاهاي خارجي اين گرفتگي كه در خود موضوع هست و پيچيدگي خود داستان رعايت شود. به عنوان مثال در منزل خاله ، ما فضا را يك مقداري به تاريكي نسبي سوق داديم منتها نه آنقدر كه تفاوتي با فضاهاي داخلي نداشته باشد . آنچه شايد يك مقداري متفاوت شد به دليل نيازي بود كه صحنه عروسي بايستي مي داشت . قصد داشتيم در فضايي وهم آلود باشد. به خصوص كه آغاز فيلم بود و عروسي حالا سرانجامش يك مقداري مسئله براي تماشاگر ايجاد مي كرد . به گونه اي عمل شد كه قايق ها مثلا در ضد نور قرار گيرند . به اين وسيله اين وهم با كمك تصوير يك مقداري تشديد شود و خب ! من فكر مي كنم كه به اين هدف رسيديم .

در هر حال ما بايد اين دو فضا يعني داخلي و خارجي را در يك بالانسي و تعادلي نگه مي داشتيم تا تفاوتي با هم نداشته باشد.